Restrukturyzacja a egzekucja komornicza — czy restrukturyzacja wstrzymuje komornika?

Tak — otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego wstrzymuje egzekucję komorniczą. Postępowania egzekucyjne wszczęte przed otwarciem restrukturyzacji ulegają zawieszeniu z mocy prawa, a wszczynanie nowych staje się niedopuszczalne. Co więcej, w postępowaniu o zatwierdzenie układu (PZU) ochrona działa już od dnia obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych — bez czekania na postanowienie sądu. Dla przedsiębiorcy z zajętym rachunkiem bankowym to dziś najszybsza legalna droga zatrzymania komornika.

Poniżej wyjaśniam, jak działa ochrona przeciwegzekucyjna w każdym z czterech postępowań — według stanu prawnego na czerwiec 2026 r., z uwzględnieniem nowelizacji Prawa restrukturyzacyjnego z 25 lipca 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1085), która zmieniła pozycję wierzycieli zabezpieczonych hipoteką i zastawem.

Czy restrukturyzacja wstrzymuje komornika? Krótka odpowiedź

Wszystkie cztery sądowe postępowania restrukturyzacyjne dają dłużnikowi tarczę przeciwegzekucyjną. Różnią się jednak momentem jej uruchomienia i zakresem:

• Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) — ochrona od dnia obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w KRZ; do egzekucji stosuje się wówczas odpowiednio przepisy o sanacji (art. 226e p.r.).
• Przyspieszone postępowanie układowe (PPU) — egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem ulegają zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania przez sąd (art. 259 ust. 1 p.r.).
• Postępowanie układowe (PU) — analogiczne zawieszenie z mocy prawa z dniem otwarcia (art. 278 ust. 1 p.r.).
• Postępowanie sanacyjne — najszersza ochrona: zawieszeniu ulegają wszystkie egzekucje skierowane do majątku wchodzącego w skład masy sanacyjnej, a kierowanie nowych jest niedopuszczalne (art. 312 ust. 1 i 4 p.r.).

Zawieszenie następuje z mocy samego prawa — bez odrębnego postanowienia i bez zgody wierzyciela. Przepisy mówią o „postępowaniu egzekucyjnym” i „organie egzekucyjnym”, a nie tylko o komorniku — zawieszenie obejmuje więc także egzekucję administracyjną prowadzoną przez naczelnika urzędu skarbowego czy ZUS (art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Samo zawieszenie nie uwalnia jednak środków zablokowanych na rachunku — o tym dalej.

Ochrona przed egzekucją w czterech postępowaniach restrukturyzacyjnych

PZU — ochrona bez udziału sądu, od dnia obwieszczenia w KRZ

W postępowaniu o zatwierdzenie układu ochronę uruchamia nadzorca układu (licencjonowany doradca restrukturyzacyjny), dokonując obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w KRZ. Może to zrobić po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych i wstępnego planu restrukturyzacyjnego (art. 226a p.r.) — sąd na tym etapie w ogóle nie bierze udziału w sprawie. Od dnia obwieszczenia odpowiednio stosuje się art. 256 i art. 312 p.r. (art. 226e p.r.), co oznacza:

• zawieszenie z mocy prawa egzekucji skierowanych do majątku dłużnika — także prowadzonych przez wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo,
• zakaz wszczynania nowych egzekucji i wykonywania postanowień o zabezpieczeniu,
• zakaz wypowiadania kluczowych umów — m.in. najmu i dzierżawy lokalu, w którym prowadzone jest przedsiębiorstwo, kredytu, leasingu i rachunku bankowego (art. 256 p.r.); wyjątkiem jest wypowiedzenie z powodu niepłacenia zobowiązań bieżących powstałych już po obwieszczeniu (art. 256 ust. 3 p.r.).

Ochrona ma limit czasowy: jeżeli w terminie czterech miesięcy od obwieszczenia dłużnik nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa (art. 226g p.r.), a samo postępowanie umarza się z mocy prawa (art. 218a ust. 2 p.r., dodany nowelizacją z 2025 r.). Po złożeniu wniosku w terminie ochrona trwa dalej, aż do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy układu. Wierzyciel może jednak wnieść o uchylenie skutków obwieszczenia, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli (art. 226f p.r.) — dlatego obwieszczenie musi stać za rzetelnym planem, a nie służyć wyłącznie zatrzymaniu komornika.

PPU i postępowanie układowe — zawieszenie z dniem otwarcia

W przyspieszonym postępowaniu układowym egzekucje dotyczące wierzytelności objętych z mocy prawa układem ulegają zawieszeniu z dniem otwarcia postępowania (art. 259 ust. 1 p.r.). Sędzia-komisarz na wniosek dłużnika lub nadzorcy sądowego stwierdza zawieszenie postanowieniem, które doręcza się komornikowi. W postępowaniu układowym mechanizm jest taki sam (art. 278 ust. 1 i 3 p.r., odsyłający do art. 259 ust. 2–4), a dodatkowo sumy wyegzekwowane, lecz jeszcze niewydane wierzycielowi, przelewa się do masy układowej (art. 278 ust. 2 p.r.). Uwaga: egzekucje wierzytelności nieobjętych układem — np. zobowiązań powstałych po dniu otwarcia — mogą w tych dwóch trybach toczyć się dalej.

Sanacja — najszersza tarcza przeciwegzekucyjna

Najdalej idącą ochronę daje postępowanie sanacyjne. Z dniem otwarcia sanacji zawieszeniu z mocy prawa ulegają wszystkie egzekucje skierowane do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej — niezależnie od tego, czy egzekwowana wierzytelność jest objęta układem (art. 312 ust. 1 p.r.). Niedopuszczalne jest też skierowanie do masy sanacyjnej nowej egzekucji oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu (art. 312 ust. 4 p.r.). Sumy uzyskane w zawieszonej egzekucji, a jeszcze niewydane wierzycielowi, przelewa się do masy sanacyjnej (art. 312 ust. 3 p.r.).

Co z egzekucjami już trwającymi? Zawieszenie i uchylenie zajęć

Zawieszenie egzekucji oznacza, że komornik nie może podejmować dalszych czynności — nie przeprowadzi licytacji ani nie przekaże wierzycielowi wyegzekwowanych środków. Zajęcia dokonane przed otwarciem postępowania (np. blokada rachunku bankowego) pozostają jednak formalnie w mocy — bank nadal zatrzymuje wpływy na zajętym koncie. Dlatego w praktyce drugim krokiem po uzyskaniu ochrony jest wniosek o uchylenie zajęć:

• Kto decyduje: sędzia-komisarz, na wniosek dłużnika, nadzorcy sądowego albo zarządcy (art. 259 ust. 2 i art. 312 ust. 2 p.r.).
• Przesłanka: uchylenie zajęcia musi być konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa — w przypadku rachunku, z którego firma płaci wynagrodzenia i dostawców, wykazanie tej przesłanki zwykle nie nastręcza trudności.
• PZU — ważny niuans: w postępowaniu o zatwierdzenie układu nie działa sędzia-komisarz, a art. 312 ust. 2 p.r. stosuje się jedynie odpowiednio. Wniosek o uchylenie zajęć składa się przez system KRZ do sądu restrukturyzacyjnego, jednak orzecznictwo nie jest jednolite — część sądów zajęcia uchyla, część odmawia. Tym większe znaczenie ma staranne uzasadnienie wniosku.

Czy komornik może wszcząć nową egzekucję po otwarciu postępowania?

Nie. Po uruchomieniu ochrony wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia jest niedopuszczalne:

• w PPU i PU — co do wierzytelności objętych z mocy prawa układem (art. 259 ust. 3 oraz art. 278 ust. 3 w zw. z art. 259 ust. 3 p.r.),
• w sanacji — co do całego majątku wchodzącego w skład masy sanacyjnej (art. 312 ust. 4 p.r.),
• w PZU — analogicznie jak w sanacji, już od dnia obwieszczenia (art. 226e w zw. z art. 312 p.r.).

Wniosek egzekucyjny złożony wbrew zakazowi powinien skutkować odmową wszczęcia albo umorzeniem egzekucji jako niedopuszczalnej (art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c.). Wierzyciel nie traci przy tym swoich praw — wierzytelność realizuje w ramach układu, głosując nad propozycjami układowymi. Zobowiązania powstałe po otwarciu postępowania (czynsz, ZUS, bieżące faktury) dłużnik musi jednak regulować na bieżąco — ich trwałe niepłacenie prowadzi do umorzenia postępowania układowego lub sanacyjnego (art. 326 ust. 2 p.r., z domniemaniem przy opóźnieniu ponad 30 dni), a w PZU do odmowy zatwierdzenia układu (art. 165 ust. 1 p.r.).

Wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo po nowelizacji 2025

To obszar, w którym nowelizacja z 25 lipca 2025 r. (obowiązuje od 23 sierpnia 2025 r.) zmieniła najwięcej. Wcześniej wierzytelność zabezpieczona hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską wchodziła do układu tylko za zgodą wierzyciela, a bank mógł w PPU i PU prowadzić egzekucję z przedmiotu zabezpieczenia (art. 260 ust. 1 p.r.), którą sędzia-komisarz mógł zawiesić najwyżej na trzy miesiące. Po nowelizacji:

• objęcie układem z mocy prawa — wierzytelności zabezpieczone rzeczowo, w tym przewłaszczeniem na zabezpieczenie, wchodzą do układu bez zgody wierzyciela; za zabezpieczone uznaje się je w części odpowiadającej wartości przedmiotu zabezpieczenia (art. 150 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 oraz art. 151 ust. 2 p.r. w nowym brzmieniu);
• szersza ochrona przeciwegzekucyjna — z zastrzeżeniem — skoro wierzytelność rzeczowa jest objęta układem z mocy prawa, literalnie obejmuje ją zawieszenie egzekucji z art. 259 ust. 1 i art. 278 ust. 1 p.r. Nowelizacja nie uchyliła jednak art. 260 ust. 1 (i art. 279) p.r., który nadal pozwala wierzycielowi hipotecznemu lub zastawniczemu prowadzić w PPU i PU egzekucję z przedmiotu zabezpieczenia. Relacja tych przepisów nie została jeszcze rozstrzygnięta w orzecznictwie i w praktyce trzeba liczyć się z tym, że banki będą powoływać się na art. 260. Pełną ochronę przed egzekucją wierzycieli rzeczowych dają nadal sanacja (art. 312 p.r.) i PZU (art. 226e w zw. z art. 312 p.r.);
• gwarancje dla wierzyciela — propozycje układowe muszą zapewniać wierzycielom rzeczowym zaspokojenie nie mniej korzystne niż w upadłości i co do zasady zgodne ze sposobem przewidzianym w umowie zabezpieczenia (art. 161a p.r.); wierzyciele ci tworzą też obowiązkowo osobną grupę głosującą (art. 161 ust. 1a pkt 3 p.r.).

Uwaga na przepisy przejściowe: do postępowań, w których wniosek restrukturyzacyjny złożono lub dzień układowy ustalono przed 23 sierpnia 2025 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Czego ochrona przeciwegzekucyjna nie obejmuje

Tarcza restrukturyzacyjna nie jest absolutna. Zawieszenie i zakaz egzekucji nie obejmują:

• świadczeń alimentacyjnych oraz rent odszkodowawczych — za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, a także renty z tytułu zamiany uprawnień z prawa dożywocia; ich egzekucja toczy się mimo otwarcia sanacji czy obwieszczenia w PZU (art. 312 ust. 5 p.r.);
• wierzytelności nieobjętych układem w PPU i PU — m.in. zobowiązań powstałych po dniu otwarcia postępowania, wierzytelności ze stosunku pracy, gdy pracownik nie zgodził się na objęcie ich układem (art. 151 ust. 2 p.r.), oraz roszczeń o wydanie mienia i zaniechanie naruszania praw (art. 151 ust. 1 pkt 2 p.r.). Zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego są natomiast objęte układem i chronione — z tym że składki ZUS można w układzie jedynie rozłożyć na raty lub odroczyć (art. 160 ust. 1 p.r.);
• zobowiązań bieżących — restrukturyzacja chroni przed egzekucją starych długów, ale nie zwalnia z terminowego płacenia nowych.

Jak szybko można uzyskać ochronę? Praktyczna ścieżka działania

Tempo ma znaczenie, bo każdy tydzień z zajętym rachunkiem osłabia firmę. Realne terminy uzyskania ochrony wyglądają następująco:

• PZU — najszybciej: obwieszczenie w KRZ następuje bez udziału sądu, w praktyce zwykle w ciągu kilku–kilkunastu dni od podpisania umowy z doradcą restrukturyzacyjnym — tyle, ile trwa przygotowanie spisów wierzytelności i wstępnego planu restrukturyzacyjnego, co zależy głównie od kompletności dokumentów dostarczonych przez dłużnika. Szerzej pisaliśmy o tym we wpisie o PZU jako najszybszej ścieżce ratunku dla firmy w kryzysie.
• PPU: sąd powinien rozpoznać wniosek w terminie tygodnia (art. 232 p.r.), a wniosek o otwarcie postępowania układowego — w dwa do sześciu tygodni (art. 270 p.r.); są to jednak terminy instrukcyjne i w praktyce oczekiwanie bywa dłuższe.
• Sanacja: ustawowo dwa do sześciu tygodni (art. 288 ust. 1 w zw. z art. 270 p.r.), w praktyce zwykle kilka tygodni oczekiwania — w zamian dłużnik otrzymuje najszerszą ochronę i narzędzia głębokiej naprawy przedsiębiorstwa.

Jeśli komornik zajął już konto, rekomendowana sekwencja działań wygląda następująco:

• Krok 1: zbierz pełną listę egzekucji i zajęć (komornicy, urząd skarbowy, ZUS) oraz aktualne dane o zadłużeniu.
• Krok 2: skontaktuj się z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym i zweryfikuj, czy firma spełnia warunki PZU — suma wierzytelności spornych nie może przekraczać 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem, a w ciągu ostatnich 10 lat nie mogło być wobec dłużnika PZU z obwieszczeniem ani umorzonej restrukturyzacji, chyba że umorzono ją za zgodą rady wierzycieli (art. 226a ust. 2 p.r.).
• Krok 3: podpisz umowę o sprawowanie nadzoru nad przebiegiem postępowania — dłużnik w porozumieniu z nadzorcą ustala dzień układowy (art. 211 p.r.), a nadzorca układu dokonuje obwieszczenia w KRZ, uruchamiając ochronę.
• Krok 4: zawiadom komornika o obwieszczeniu i złóż wnioski o stwierdzenie zawieszenia egzekucji oraz o uchylenie zajęć rachunków bankowych (w PZU — do sądu restrukturyzacyjnego przez system KRZ).
• Krok 5: wykorzystaj cztery miesiące ochrony na propozycje układowe, głosowanie wierzycieli i wniosek o zatwierdzenie układu — pamiętając, że spis wierzytelności, plan restrukturyzacyjny, test zaspokojenia (nie dotyczy mikroprzedsiębiorców) i opinię o wykonalności układu nadzorca musi sporządzić co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem zbierania głosów (art. 211b p.r.), co realnie skraca to okno — równolegle z realnym planem restrukturyzacji zadłużenia.

Egzekucja komornicza rzadko zatrzymuje się sama — zatrzymuje ją dobrze przygotowana restrukturyzacja. Jeżeli Twoja firma ma zajęte rachunki lub spodziewasz się egzekucji, zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią restrukturyzacyjną. Przeanalizujemy strukturę zadłużenia, dobierzemy właściwy tryb postępowania i poprowadzimy firmę od obwieszczenia w KRZ aż do prawomocnego zatwierdzenia układu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy otwarcie restrukturyzacji wstrzymuje egzekucję komorniczą?

Tak. Egzekucje wszczęte przed otwarciem postępowania ulegają zawieszeniu z mocy prawa (art. 259, art. 278 i art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego), a w postępowaniu o zatwierdzenie układu ochrona działa od dnia obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w KRZ (art. 226e). Wszczynanie nowych egzekucji jest w tym czasie niedopuszczalne.

Czy po otwarciu restrukturyzacji komornik może zająć konto firmowe?

Nie. Po uruchomieniu ochrony wszczęcie nowej egzekucji oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu na majątku dłużnika jest niedopuszczalne. W przyspieszonym postępowaniu układowym i postępowaniu układowym zakaz dotyczy wierzytelności objętych układem, a w sanacji i PZU — całego majątku dłużnika, z wyjątkami takimi jak alimenty.

Kto uchyla zajęcie rachunku bankowego w restrukturyzacji?

Zajęcia dokonane przed otwarciem postępowania może uchylić sędzia-komisarz na wniosek dłużnika, nadzorcy sądowego albo zarządcy, jeżeli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa (art. 259 ust. 2 i art. 312 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). W postępowaniu o zatwierdzenie układu wniosek składa się przez system KRZ, a praktyka sądów nie jest jednolita.

Czy restrukturyzacja chroni przed egzekucją alimentów?

Nie. Zawieszenie egzekucji nie obejmuje świadczeń alimentacyjnych ani rent odszkodowawczych za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci (art. 312 ust. 5 Prawa restrukturyzacyjnego). Te należności mogą być egzekwowane mimo otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego.