Upadłość konsumencka 2026 — kompletny poradnik: warunki, koszty, procedura krok po kroku

Upadłość konsumencka to sądowe postępowanie oddłużeniowe dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej i nie są w stanie spłacać swoich długów. Jego cel jest dwojaki: zaspokoić wierzycieli w takim stopniu, w jakim to możliwe, a resztę zobowiązań umorzyć, żeby dłużnik mógł wrócić do normalnego życia. Od 24 marca 2020 r., kiedy weszła w życie duża nowelizacja Prawa upadłościowego, sąd nie bada już na starcie, czy dłużnik sam zawinił swojej niewypłacalności — ta okoliczność ma znaczenie dopiero przy ustalaniu planu spłaty. Skala zjawiska jest duża: według danych COIG w 2025 r. sądy ogłosiły 21 266 upadłości konsumenckich — trzeci rok z rzędu ponad 20 tysięcy — a od 2015 r. z tej drogi skorzystało łącznie ponad 130 tysięcy osób.

W tym poradniku wyjaśniam — według stanu prawnego na lipiec 2026 r. (ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. — Prawo upadłościowe, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 614 ze zm.) — kto może ogłosić upadłość konsumencką, ile to kosztuje, jak krok po kroku wygląda postępowanie, ile trwa plan spłaty i w jakich sytuacjach sąd umarza długi bez żadnych spłat. Nowelizacja prawa restrukturyzacyjnego i upadłościowego z 25 lipca 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1085), obowiązująca od 23 sierpnia 2025 r., nie zmieniła przepisów o upadłości konsumenckiej — dotyczyła przede wszystkim restrukturyzacji przedsiębiorców. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje wprawdzie nad kolejną nowelizacją (projekt UD260, m.in. umorzenie zobowiązań z mocy prawa po wykonaniu planu spłaty), ale na dziś to wyłącznie projekt i nie wpływa on na zasady opisane poniżej.

Czym jest upadłość konsumencka i kto może ją ogłosić?

Przepisy o upadłości konsumenckiej (tytuł V części trzeciej Prawa upadłościowego, art. 491¹–491²⁴) stosuje się wobec osób fizycznych, których upadłości nie można ogłosić na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców (art. 491¹ ust. 1). W praktyce chodzi o konsumentów: pracowników, emerytów, rencistów, osoby bezrobotne, a także byłych przedsiębiorców — właścicieli jednoosobowych działalności, którzy zamknęli firmę i wykreślili ją z CEIDG. Od 2020 r. nie ma tu żadnego okresu karencji: wniosek konsumencki można złożyć już dzień po wykreśleniu, a długi z dawnej firmy, w tym wobec ZUS i urzędu skarbowego, są objęte postępowaniem. Trzeba jednak pamiętać, że niezłożenie w terminie wniosku o upadłość firmy sąd może później ocenić jako rażące niedbalstwo i wydłużyć plan spłaty (art. 491¹⁵ ust. 1a). Kto wciąż prowadzi działalność, musi najpierw ją zakończyć albo skorzystać z upadłości przedsiębiorcy lub restrukturyzacji — o wyborze między nimi piszemy w artykule restrukturyzacja a upadłość. Zdolność upadłościową przedsiębiorcy zachowują też wspólnicy spółek osobowych odpowiadający za jej długi całym majątkiem.

Jedyną merytoryczną przesłanką jest niewypłacalność. Zgodnie z art. 10 i art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a ustawa domniemywa taki stan, gdy opóźnienie w zapłacie przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a). Wobec konsumentów nie stosuje się przesłanki bilansowej (nadwyżki długów nad majątkiem), która dotyczy osób prawnych i tzw. ułomnych osób prawnych, np. spółek osobowych. Warto podkreślić trzy rzeczy, o które klienci pytają najczęściej:

• Wystarczy jeden wierzyciel — art. 491² ust. 2 wprost dopuszcza postępowanie także wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela (np. jeden kredyt w banku).
• Nie trzeba mieć majątku — brak jakichkolwiek składników majątkowych nie blokuje ogłoszenia upadłości; koszty pokrywa wtedy tymczasowo Skarb Państwa (art. 491⁷).
• Nie ma obowiązku złożenia wniosku — art. 21 Prawa upadłościowego, który nakazuje przedsiębiorcy zgłosić wniosek w terminie 30 dni, nie ma zastosowania do konsumentów (art. 491² ust. 1). Decyzja należy co do zasady do dłużnika.

Wniosek składa sam dłużnik (art. 491² ust. 3). Wierzyciel może to zrobić tylko wobec byłego przedsiębiorcy (także byłego wspólnika spółki osobowej), jeżeli od wykreślenia z rejestru — a przy działalności niezarejestrowanej od jej faktycznego zaprzestania — nie minął rok (art. 8 i art. 9); także wtedy postępowanie toczy się według przepisów konsumenckich. Sprawę rozpoznaje sąd upadłościowy, czyli sąd rejonowy — sąd gospodarczy (art. 18), właściwy dla miejsca zwykłego pobytu dłużnika (art. 19 ust. 1c), w składzie jednego sędziego (art. 491³).

Ile kosztuje upadłość konsumencka w 2026 roku?

Upadłość konsumencka jest jedną z najtańszych procedur sądowych w Polsce. Opłata od wniosku wynosi 30 zł — jest to opłata podstawowa (art. 76a w zw. z art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Dłużnik nie wpłaca zaliczki na koszty postępowania — art. 22a Prawa upadłościowego, który nakazuje wnioskodawcy uiścić zaliczkę w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, stosuje się w sprawach konsumenckich tylko wtedy, gdy wniosek składa wyłącznie wierzyciel (art. 491² ust. 1). Jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów, sąd przyznaje syndykowi zaliczkę tymczasowo ze środków Skarbu Państwa (art. 491⁷ ust. 3).

Koszty postępowania nie znikają, ale rozkładają się w czasie. Najważniejszym z nich jest wynagrodzenie syndyka, które sąd ustala na podstawie art. 491⁹: od jednej czwartej do dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w IV kwartale roku poprzedniego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach (skomplikowana sprawa, wielu wierzycieli) do czterokrotności. Podstawą w 2026 r. jest kwota 9228,30 zł ogłoszona przez GUS za IV kwartał 2025 r., więc wynagrodzenie syndyka mieści się zwykle w przedziale od ok. 2300 zł do ok. 18 500 zł, wyjątkowo do ok. 36 900 zł. Pokrywa się je z masy upadłości, czyli ze sprzedanego majątku, a jeśli majątku nie ma — sąd uwzględnia koszty tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa w planie spłaty, ale tylko w takim zakresie, na jaki pozwalają możliwości zarobkowe upadłego i potrzeby jego rodziny (art. 491¹⁵ ust. 2). Koszty, których dłużnik nie jest w stanie spłacić, ostatecznie ponosi Skarb Państwa (art. 491¹⁵ ust. 3), a przy umorzeniu zobowiązań bez planu spłaty sąd obciąża nimi Skarb Państwa w całości (art. 491¹⁶ ust. 2).

Do tego dochodzi honorarium pełnomocnika lub doradcy restrukturyzacyjnego za przygotowanie wniosku i prowadzenie sprawy — jest to koszt umowny, uzależniony od liczby wierzycieli, majątku (zwłaszcza nieruchomości) i historii zadłużenia. Z naszej praktyki wynika, że dobrze przygotowany wniosek skraca postępowanie i ogranicza ryzyko jego umorzenia, dlatego warto traktować ten wydatek jako inwestycję w skuteczne oddłużenie.

Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej — co musi zawierać?

Od 1 grudnia 2021 r. postępowania upadłościowe toczą się w systemie teleinformatycznym Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Dłużnik-konsument może złożyć wniosek elektronicznie przez KRZ (to droga szybsza i wygodniejsza) albo — jako jedna z nielicznych grup — w tradycyjnej formie papierowej na urzędowym formularzu, a nawet ustnie w biurze podawczym sądu rejonowego (art. 491² ust. 3 w zw. z art. 216aa). W praktyce z formy papierowej korzysta się głównie na etapie wniosku — po ogłoszeniu upadłości kontakt z syndykiem i sądem odbywa się już w KRZ, gdzie publikowane są także wszystkie obwieszczenia w sprawie, w tym o ogłoszeniu upadłości.

Treść wniosku określa art. 491² ust. 4. Poza danymi identyfikacyjnymi (imię, nazwisko, adres, PESEL oraz NIP, jeśli dłużnik miał go w ciągu ostatnich dziesięciu lat) wniosek musi zawierać:

• wskazanie miejsc, w których znajduje się majątek, oraz aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;
• okoliczności uzasadniające wniosek i ich uprawdopodobnienie — czyli historię zadłużenia: jak powstało, dlaczego dłużnik przestał je spłacać;
• spis wierzycieli z adresami, wysokością wierzytelności i terminami zapłaty oraz spis wierzytelności spornych;
• listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku (hipoteki, zastawy, zastawy rejestrowe) wraz z datami ich ustanowienia;
• informację o przychodach i kosztach utrzymania dłużnika i osób na jego utrzymaniu w ostatnich sześciu miesiącach;
• informację o czynnościach prawnych z ostatnich dwunastu miesięcy dotyczących nieruchomości, akcji lub udziałów w spółkach, a także ruchomości, wierzytelności i innych praw o wartości powyżej 10 000 zł;
• oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku.

To oświadczenie nie jest formalnością. Dłużnik odpowiada za szkodę wyrządzoną podaniem nieprawdziwych danych (art. 491² ust. 5b), a jeżeli w toku sprawy wyjdzie na jaw, że informacje we wniosku były nieprawdziwe lub niezupełne, sąd umarza postępowanie — chyba że uchybienie nie jest istotne albo przemawiają przeciw temu względy słuszności lub humanitarne (art. 491¹⁰ ust. 2a). Umorzone postępowanie to nie tylko strata czasu: zobowiązania nie zostają umorzone, a wierzyciele wracają do egzekucji. Dlatego przygotowanie wniosku to najważniejszy etap całej procedury.

Procedura krok po kroku — od wniosku do oddłużenia

Postępowanie konsumenckie składa się z dwóch zasadniczych faz: postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości (od wniosku do postanowienia sądu) oraz właściwego postępowania upadłościowego prowadzonego przez syndyka, które kończy się ustaleniem planu spłaty albo umorzeniem zobowiązań. Przebiega ono w następujących krokach:

1. Złożenie wniosku — przez KRZ albo na formularzu papierowym, z opłatą 30 zł. Sąd rozpoznaje wniosek co do zasady na posiedzeniu niejawnym, na podstawie dokumentów (art. 27 ust. 1); w razie wątpliwości może wezwać dłużnika do uzupełnienia braków lub wysłuchać go. Ustawowy termin na wydanie postanowienia wynosi dwa miesiące od złożenia wniosku (art. 27 ust. 3), ale jest to termin instrukcyjny: według danych MGBI w 2025 r. średni czas od złożenia wniosku do rozstrzygnięcia wynosił około 50 dni, jednak w najbardziej obciążonych sądach czeka się nawet 4–6 miesięcy.
2. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości (art. 491⁵) — sąd wyznacza syndyka, stwierdza, że upadły jest osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej, i wzywa wierzycieli do zgłaszania wierzytelności syndykowi przez KRZ w terminie 30 dni od obwieszczenia. Z tą chwilą majątek dłużnika staje się masą upadłości, egzekucje komornicze ulegają zawieszeniu, a po uprawomocnieniu postanowienia — umorzeniu z mocy prawa (art. 146), między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa (art. 124). Szczegółowo opisaliśmy to w artykule o skutkach ogłoszenia upadłości osoby fizycznej.
3. Etap syndyka: majątek, wierzytelności, likwidacja — syndyk sporządza spis inwentarza, zawiadamia wierzycieli i weryfikuje zgłoszenia wierzytelności (w trybie konsumenckim nie sporządza się odrębnej listy wierzytelności — wierzyciele trafiają bezpośrednio do projektu planu spłaty), a następnie sprzedaje majątek wchodzący do masy. Sposób likwidacji wybiera samodzielnie (art. 491^11a); o planowanej sprzedaży nieruchomości oraz składników o wartości oszacowania powyżej pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia zawiadamia wierzycieli i sąd, a sprzedaż może nastąpić po upływie 14 dni od zawiadomienia. Upadłego syndyk może pisemnie upoważnić do samodzielnej sprzedaży ruchomości (art. 491¹²). Upadły nie zostaje bez środków do życia: do masy nie wchodzi mienie wyłączone spod egzekucji ani część wynagrodzenia wolna od zajęcia (art. 63 ust. 1), a ustawa gwarantuje, że łącznie zostaje mu co najmniej 150% kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej — w 2026 r. 1515 zł miesięcznie dla osoby samotnej albo 1234,50 zł na każdą osobę w rodzinie łącznie z upadłym (art. 63 ust. 1a–1b); sędzia-komisarz może określić tę kwotę inaczej, uwzględniając np. stan zdrowia i potrzeby mieszkaniowe (ust. 1c). Jeżeli sprzedawane jest mieszkanie lub dom, w którym upadły mieszka, z uzyskanej ceny wydziela mu się — na jego wniosek — kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu za okres od 12 do 24 miesięcy (art. 342a). Zwrot podatku dochodowego trafia w tym czasie do masy — piszemy o tym w tekście upadłość konsumencka a zwrot podatku.
4. Projekt planu spłaty (art. 491¹⁴) — po upływie terminu do zgłaszania wierzytelności i zakończeniu likwidacji syndyk składa sądowi projekt planu spłaty z uzasadnieniem albo informację, że zachodzą podstawy do umorzenia zobowiązań bez planu (lub do odmowy oddłużenia). Wcześniej doręcza projekt upadłemu i wierzycielom, którzy mają 14 dni na zajęcie stanowiska. Jeżeli nikt nie zgłosił wierzytelności, sąd umarza zobowiązania bez planu spłaty już po upływie terminu do zgłoszeń — pod warunkiem, że zaspokojono koszty postępowania pokryte tymczasowo przez Skarb Państwa (art. 491¹⁴ ust. 5); w przeciwnym razie plan spłaty obejmuje wyłącznie te koszty (art. 491¹⁵ ust. 2).
5. Postanowienie sądu kończące postępowanie — sąd ustala plan spłaty wierzycieli, umarza zobowiązania bez planu, umarza je warunkowo albo odmawia oddłużenia; rozprawę przeprowadza, jeżeli upadły, syndyk lub wierzyciel o to wniesie (art. 491¹⁴ ust. 4). Wydanie tego postanowienia oznacza zakończenie postępowania upadłościowego (art. 491¹⁴ ust. 8) — syndyk wykonuje jeszcze podział zgromadzonych funduszy między wierzycieli (art. 491¹⁵ ust. 7), po czym kończy czynności.
6. Wykonywanie planu spłaty — upadły płaci raty ustalone przez sąd, corocznie do końca kwietnia składa sądowi sprawozdanie z wykonania planu za poprzedni rok (z przychodami, spłaconymi kwotami i nabytym majątkiem o wartości powyżej przeciętnego wynagrodzenia), dołączając kopię zeznania podatkowego, i nie może dokonywać czynności, które pogorszyłyby jego zdolność do spłat (art. 491¹⁸). W tym okresie wierzyciele nie mogą wszczynać egzekucji wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu (art. 491¹⁵ ust. 6), z wyjątkiem należności niepodlegających umorzeniu, np. alimentów. Gdy sytuacja upadłego się pogorszy, sąd może zmienić plan, wydłużając spłatę maksymalnie o 18 miesięcy, a przy trwałej niemożności spłat z przyczyn niezależnych od upadłego — uchylić plan i umorzyć resztę zobowiązań (art. 491¹⁹).
7. Umorzenie zobowiązań (art. 491²¹) — po wykonaniu planu sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu wszystkich zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości, które nie zostały wykonane w wyniku planu — zarówno niespłaconej reszty zobowiązań objętych planem, jak i tych, których plan nie objął. Od tej chwili wszczęcie egzekucji tych wierzytelności jest niedopuszczalne (z wyjątkiem należności niepodlegających umorzeniu, o których piszemy niżej).

Plan spłaty wierzycieli — ile trwa i od czego zależy?

Plan spłaty to sedno upadłości konsumenckiej: sąd określa w nim, którzy wierzyciele w nim uczestniczą, jak dzieli się fundusze uzyskane ze sprzedaży majątku, w jakim zakresie i przez jaki czas upadły ma spłacać zobowiązania oraz jaka ich część zostanie umorzona po wykonaniu planu (art. 491¹⁵ ust. 1). Sąd nie jest związany stanowiskiem upadłego ani wierzycieli; bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania jego i osób na jego utrzymaniu, ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz stopień zaspokojenia w postępowaniu (art. 491¹⁵ ust. 4). W praktyce oznacza to, że rata nie jest liczona od wysokości długu, lecz od tego, ile upadły realnie może płacić — a resztę sąd umarza.

Długość planu zależy przede wszystkim od tego, jak doszło do niewypłacalności:

• do 36 miesięcy — reguła podstawowa (art. 491¹⁵ ust. 1 pkt 4);
• od 36 do 84 miesięcy — jeżeli sąd ustali, że upadły doprowadził do niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa (ust. 1a); typowe przykłady to zaciąganie kolejnych kredytów przy braku możliwości ich spłaty czy nieuzasadnione wydatki konsumpcyjne na kredyt;
• maksymalnie 1 rok — gdy w wyniku wykonania planu wierzyciele odzyskają co najmniej 70% zobowiązań objętych planem, oraz maksymalnie 2 lata — przy spłacie co najmniej 50% (ust. 1b–1c);
• zaliczenie czasu postępowania — do okresu spłaty zalicza się okres od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości do dnia ustalenia planu (ust. 1d), więc długie postępowanie skraca sam plan; nie dotyczy to sytuacji, w której dłużnik nie pokryłby w całości kosztów tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

Plan spłaty nie jest jedynym możliwym zakończeniem. Jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do jakichkolwiek spłat — z powodu wieku, ciężkiej choroby, niepełnosprawności — sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu spłaty (art. 491¹⁶ ust. 1). Gdy niezdolność do spłat nie ma charakteru trwałego, sąd umarza zobowiązania warunkowo: przez pięć lat upadły składa coroczne sprawozdania o swojej sytuacji majątkowej i zawodowej, nie może dokonywać czynności pogarszających jego sytuację majątkową, a upadły lub każdy z wierzycieli może w tym czasie wnieść o ustalenie planu spłaty, jeżeli zdolność do spłat się pojawi (art. 491¹⁶ ust. 2a–2e). Jeżeli nikt takiego wniosku nie złoży, zobowiązania wygasają z upływem pięciu lat (ust. 2i).

Kiedy sąd odmówi oddłużenia i jakie długi nie podlegają umorzeniu?

Liberalizacja z 2020 r. nie oznacza, że oddłużenie dostaje każdy. Sąd wydaje postanowienie o odmowie ustalenia planu spłaty i umorzenia zobowiązań w dwóch sytuacjach (art. 491^14a ust. 1): gdy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań, albo gdy w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku prowadzono wobec niego postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań. W obu przypadkach sąd może jednak oddłużyć upadłego, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności lub względy humanitarne. Odmowa kończy postępowanie, a jeżeli zgromadzono fundusze ze sprzedaży majątku, sąd dzieli je między wierzycieli bez umorzenia reszty długów (art. 491^14a ust. 2–3).

Osobną grupą ryzyk są zaniedbania w toku postępowania. Sąd umarza postępowanie — bez oddłużenia — jeżeli upadły nie wskaże lub nie wyda syndykowi całego majątku i dokumentów albo w inny sposób nie wykonuje swoich obowiązków (art. 491¹⁰ ust. 2), a także gdy dane we wniosku okażą się nieprawdziwe (ust. 2a). Podobnie w fazie planu spłaty: niezłożenie sprawozdania, zatajenie dochodów lub majątku, czynności bez zgody sądu czy ukrywanie majątku prowadzą do uchylenia planu, a wtedy zobowiązania nie podlegają umorzeniu (art. 491²⁰).

Nawet przy pełnym sukcesie postępowania niektóre zobowiązania nie podlegają umorzeniu (art. 491²¹ ust. 2):

• zobowiązania alimentacyjne;
• renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci;
• grzywny orzeczone przez sąd, obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia, nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone jako środki karne;
• zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem;
• zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Oddłużenie chroni tylko upadłego. Ustalenie planu spłaty i umorzenie zobowiązań nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela i współdłużnika ani zabezpieczeń rzeczowych ustanowionych na majątku osób trzecich (art. 491¹⁵ ust. 5). Jeżeli więc kredyt poręczył członek rodziny, wierzyciel może dochodzić od niego pełnej kwoty.

Układ konsumencki — alternatywa dla osób, które chcą zachować majątek

Nie każdy niewypłacalny konsument chce przejść przez likwidację majątku. Dla osób, które mają stałe dochody i chcą zachować na przykład mieszkanie, ustawa przewiduje postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli (tytuł VI, art. 491²⁵–491³⁸), potocznie nazywane układem konsumenckim. Wniosek składa niewypłacalny dłużnik, a sąd uwzględnia go, jeżeli możliwości zarobkowe i sytuacja zawodowa dłużnika wskazują na zdolność do pokrycia kosztów postępowania oraz zawarcia i wykonania układu (art. 491²⁵ ust. 3). Sąd może też skierować do tej procedury osobę, która złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości — chyba że we wniosku zastrzegła, iż nie wyraża na to zgody (ust. 2).

Układ konsumencki jest droższy na starcie: wraz z wnioskiem dłużnik wpłaca zaliczkę w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za III kwartał roku poprzedniego, czyli w 2026 r. 8851,42 zł (art. 491²⁶), a wynagrodzenie nadzorcy sądowego wynosi co do zasady 15% kwot wypłacanych wierzycielom (3% od nadwyżki ponad 100 000 zł i 1% ponad 500 000 zł zaspokojenia), przy czym opłata wstępna to połowa przeciętnego wynagrodzenia za III kwartał, czyli 4425,71 zł w 2026 r. (art. 491³⁵). W zamian procedura jest szybka i przewidywalna: nadzorca w 30 dni sporządza z dłużnikiem propozycje układowe i spis wierzytelności, zgromadzenie wierzycieli odbywa się w ciągu trzech miesięcy od otwarcia postępowania, a czterech, gdy sąd skierował do niego dłużnika z wniosku o upadłość (art. 491³⁰–491³¹), a przyjęty i zatwierdzony przez sąd układ może być zawarty na okres do pięciu lat — dłużej, jeżeli przewiduje zachowanie przez dłużnika nieruchomości mieszkaniowej albo w części dotyczącej wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo, np. hipoteką (art. 491³³). Podobne rozwiązanie istnieje również w toku samej upadłości: na wniosek upadłego sędzia-komisarz może zwołać zgromadzenie wierzycieli w celu zawarcia układu i wstrzymać likwidację majątku, w szczególności mieszkania (art. 491²²). O tym, jak w praktyce negocjujemy takie porozumienia, piszemy na stronie restrukturyzacja zadłużenia osób fizycznych.

Upadłość konsumencka to dziś dobrze skonstruowane, dostępne i tanie narzędzie oddłużenia — ale skuteczne tylko wtedy, gdy wniosek jest rzetelny, a dłużnik współpracuje z syndykiem. Jako licencjonowani doradcy restrukturyzacyjni prowadzimy postępowania upadłościowe osób fizycznych zarówno jako syndycy, jak i pełnomocnicy dłużników, więc znamy tę procedurę z obu stron. Skontaktuj się z nami — bezpłatnie ocenimy, czy w Twojej sytuacji lepsza będzie upadłość, układ konsumencki czy inna droga, i przygotujemy wniosek, który sąd rozpozna bez zbędnych wezwań.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę ogłosić upadłość konsumencką, mając tylko jednego wierzyciela?

Tak. Zgodnie z art. 491² ust. 2 Prawa upadłościowego postępowanie upadłościowe wobec osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej prowadzi się także wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela. Wystarczy, że jesteś niewypłacalny, czyli utraciłeś zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych — ustawa domniemywa to już przy opóźnieniu przekraczającym trzy miesiące.

Czy muszę mieć majątek, żeby ogłosić upadłość konsumencką?

Nie. Brak majątku nie jest przeszkodą — koszty postępowania pokrywa wtedy tymczasowo Skarb Państwa (art. 491⁷ Prawa upadłościowego), a sąd uwzględnia je później w planie spłaty tylko w takim zakresie, na jaki pozwalają Twoje możliwości zarobkowe. Jeżeli nie wpłyną żadne zgłoszenia wierzytelności, sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu spłaty, o ile zaspokojono koszty pokryte tymczasowo przez Skarb Państwa — w przeciwnym razie plan spłaty obejmuje tylko te koszty.

Ile trwa upadłość konsumencka w 2026 roku?

Od złożenia wniosku do ogłoszenia upadłości mija zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy — według MGBI w 2025 r. średnio około 50 dni, zależnie od obciążenia sądu. Etap syndyka — zgłaszanie wierzytelności, likwidacja majątku i projekt planu spłaty — trwa najczęściej od kilku miesięcy do około półtora roku, dłużej gdy trzeba sprzedać nieruchomość. Sam plan spłaty ustala się na okres do 36 miesięcy, a przy umyślnym lub rażąco niedbałym doprowadzeniu do niewypłacalności — od 36 do 84 miesięcy. Do okresu spłaty zalicza się czas od upływu sześciu miesięcy po ogłoszeniu upadłości do ustalenia planu.

Czy były przedsiębiorca może ogłosić upadłość konsumencką?

Tak. Przepisy o upadłości konsumenckiej stosuje się do osób fizycznych, które nie mają zdolności upadłościowej jako przedsiębiorcy, a więc także do byłych właścicieli jednoosobowych działalności po wykreśleniu z CEIDG — bez okresu karencji. Długi z dawnej firmy, w tym wobec ZUS i urzędu skarbowego, są objęte postępowaniem. Pamiętaj jednak, że w ciągu roku od wykreślenia wniosek o Twoją upadłość może złożyć także wierzyciel (art. 8 Prawa upadłościowego), a niezłożenie w terminie wniosku o upadłość firmy sąd może ocenić przy ustalaniu planu spłaty jako rażące niedbalstwo i wydłużyć plan do 84 miesięcy.