Na czym polega restrukturyzacja przedsiębiorstwa?

Restrukturyzacja przedsiębiorstwa to zestaw działań przewidzianych przez ustawę z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne. Zgodnie z art. 3 wspomnianego aktu prawnego ma ona na celu uniknięcie ogłoszenia upadłości poprzez umożliwienie dłużnikowi zawarcia układu, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. Postępowanie restrukturyzacyjne może zostać przeprowadzone na kilka różnych sposobów, a jego rodzaje przedstawimy poniżej. Niniejszy wpis ma na celu kompleksowe wyjaśnienie, na czym polega restrukturyzacja, kiedy warto ją rozważyć oraz gdzie można sprawdzić przebieg procedury. Zachęcamy do lektury.

Spis treści

• Postępowanie restrukturyzacyjne – co to jest i na czym polega?
• Postępowanie restrukturyzacyjne – rodzaje
• Kiedy warto rozważyć restrukturyzację?
• Wstępny plan restrukturyzacyjny – co zawiera?
• Postępowanie restrukturyzacyjne – gdzie sprawdzić status procesu?
• Kiedy kończy się postępowanie restrukturyzacyjne?
• Podsumowanie

Postępowanie restrukturyzacyjne – co to jest i na czym polega?

Postępowanie restrukturyzacyjne polega na umożliwieniu dłużnikowi zawarcia układu z wierzycielami lub przeprowadzeniu działań naprawczych (sanacyjnych), w tym przy udziale sądu i podmiotów, takich jak nadzorca sądowy lub zarządca. W praktyce przebieg postępowania zależy od jego rodzaju – od samodzielnego zbierania głosów nad układem przez dłużnika (w postępowaniu o zatwierdzenie układu), po działania podejmowane przez powołanego zarządcę w postępowaniu sanacyjnym. W ramach restrukturyzacji przede wszystkim dłużnik lub zarządca przygotowuje propozycje układowe (np. redukcję, konwersję lub odroczenie spłaty zobowiązań), a wierzyciele głosują nad przyjęciem układu.

Postępowanie restrukturyzacyjne – rodzaje

Dwa pierwsze z poniższych postępowań, na podstawie art. 3, mogą być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. W przypadku postępowania układowego, jego wszczęcie pozostaje możliwe, gdy poziom ten pozostaje przekroczony, wobec przewidzianej w nim procedury uzgadniania spisu wierzytelności oraz instytucji sprzeciwu. Wymienia się:

• Postępowanie o zatwierdzenie układu – to najprostsza oraz najszybsza forma restrukturyzacji. Dłużnik samodzielnie zbiera głosy wierzycieli nad propozycjami układowymi, a następnie składa je do sądu celem zatwierdzenia. Organ wymiaru sprawiedliwości nie prowadzi samego postępowania restrukturyzacyjnego, podejmuje jednakże decyzję w sprawie zatwierdzenia układu.
• Przyspieszone postępowanie układowe – prowadzone z udziałem nadzorcy sądowego. Sąd otwiera postępowanie, a następnie dochodzi do głosowania nad układem, po którego przeprowadzeniu rozpatruje wniosek w przedmiocie zatwierdzenia układu.
• Postępowanie układowe – stosowane w bardziej złożonych sprawach, w których istnieje większy udział wierzytelności spornych. Na mocy art. 266 p.r., we wniosku o otwarcie postępowania układowego dłużnik uprawdopodabnia zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania układowego i zobowiązań powstałych po dniu jego otwarcia.

Ponadto istnieje również postępowanie sanacyjne. Obejmuje ono zarówno elementy związane z zawarciem układu, jak i dalej idące środki naprawcze (sanacyjne) – takie jak zwolnienia pracowników, sprzedaż składników masy sanacyjnej czy ograniczenie kosztów działalności. Na mocy art. 53 p.r. w sprawach dotyczących masy sanacyjnej zarządca dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek dłużnika. Działania tego podmiotu nadzoruje sąd. Na podstawie art. 192 p.r. w toku postępowania sanacyjnego dopuszczalne jest złożenie wniosku o zatwierdzenie układu częściowego lub wniosku o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego, w którym ma zostać przyjęty układ częściowy, pod warunkiem że wierzyciele objęci układem częściowym są wierzycielami nieobjętymi układem z mocy prawa oraz nie wyrazili zgody w postępowaniu sanacyjnym na objęcie ich układem.

Kiedy warto rozważyć restrukturyzację?

Zgodnie z art. 6 p.r. ustawy Prawo restrukturyzacyjne postępowanie może zostać wszczęte wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny lub jest zagrożony niewypłacalnością. Przez dłużnika niewypłacalnego należy rozumieć dłużnika niewypłacalnego w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 614). Natomiast zagrożenie niewypłacalnością występuje, gdy z okoliczności wynika, że może do tego dojść w niedługim czasie. W odróżnieniu od postępowania upadłościowego, którego celem jest likwidacja majątku dłużnika i proporcjonalne zaspokojenie wierzycieli, restrukturyzacja ma na celu ochronę przedsiębiorstwa oraz umożliwienie kontynuacji działalności. Korzyści dla dłużnika obejmują m.in. czasową ochronę przed egzekucją, możliwość uchylenia dokonanych zajęć egzekucyjnych oraz możliwość renegocjacji warunków spłaty zobowiązań.

Wstępny plan restrukturyzacyjny – co zawiera?

Wstępny plan restrukturyzacyjny, zgodnie z art. 9 ustawy Prawo restrukturyzacyjne, jest obligatoryjnym dokumentem dołączanym do wniosku o otwarcie postępowania. Powinien on zawierać rzetelną analizę sytuacji ekonomicznej dłużnika, w tym opis przyczyn trudności finansowych, ocenę płynności i struktury zadłużenia oraz opis dostępnego majątku. Elementy planu obejmują realne prognozy finansowe, wskazujące możliwość wykonania układu. Wskazywać on powinien także na wstępny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nimi kosztów, w tym harmonogram ich wdrożenia. Wstępny plan restrukturyzacyjny zawiera również sprawozdanie finansowe dłużnika sporządzone na dzień przypadający w okresie trzydziestu dni przed dniem złożenia wniosku.

Postępowanie restrukturyzacyjne – gdzie sprawdzić status procesu?

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych wszystkie informacje dotyczące otwarcia, przebiegu oraz zakończenia postępowań restrukturyzacyjnych publikowane są w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Rejestr ten prowadzony jest jawnie przez Ministerstwo Sprawiedliwości i dostępny publicznie pod adresem https://krz.ms.gov.pl. Poza KRZ informacje można znaleźć również w Biuletynach Informacji Publicznej właściwych sądów restrukturyzacyjnych oraz uzyskać je bezpośrednio od doradcy restrukturyzacyjnego, nadzorcy sądowego lub syndyka prowadzącego dane postępowanie.

Kiedy kończy się postępowanie restrukturyzacyjne?

Zgodnie z art. 324 ustawy Prawo restrukturyzacyjne, postępowanie restrukturyzacyjne zostaje zakończone z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o odmowie zatwierdzenia układu. Ponadto w określonych okolicznościach może dojść do umorzenia przez sąd postępowania restrukturyzacyjnego (art. 325 p.r.). Sąd podejmie taką decyzję, gdy:

• prowadzenie postępowania zmierzałoby do pokrzywdzenia wierzycieli;
• dłużnik wniósł o umorzenie postępowania i zezwoliła na to rada wierzycieli;
• układ nie został przyjęty;
• uprawomocniło się postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika.

Sąd może także umorzyć postępowanie restrukturyzacyjne, jeżeli z okoliczności sprawy, w szczególności z zachowania dłużnika wynika, że układ nie zostanie wykonany, a także, jeżeli dłużnik nie wykonuje poleceń sędziego-komisarza i zezwoliła na to rada wierzycieli.

Poza tymi przesłankami umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego prawo przewiduje także takie specyficzne dla poszczególnych rodzajów postępowań. I tak:

1. Sąd umorzy przyspieszone postępowanie układowe w przypadku stwierdzenia, że suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem;
2. Sąd umorzy postępowanie układowe albo postępowanie sanacyjne, jeżeli dłużnik utracił zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu oraz zobowiązań, które nie mogą zostać objęte układem.

Podsumowanie

Restrukturyzacja to nie tylko alternatywa dla upadłości – to realna szansa na zachowanie działalności, ochronę miejsc pracy i odzyskanie stabilności finansowej. Odpowiednio dobrany tryb postępowania restrukturyzacyjnego może znacząco zwiększyć szanse na zawarcie układu z wierzycielami oraz przywrócenie rentowności firmy. Wymaga to jednak starannego przygotowania dokumentów, profesjonalnej analizy finansowej i prawnej oraz współpracy z doświadczonym doradcą.

Dlatego warto skonsultować się z naszym zespołem – oferujemy kompleksowe wsparcie na każdym etapie restrukturyzacji. Skontaktuj się z nami i sprawdź, która forma restrukturyzacji najlepiej odpowiada sytuacji Twojego przedsiębiorstwa.